Bir Başkadır 2. sezon: Fare de aç aslan da

Burcu B. Bilgin

(7.5/10)

Bundan 6 yıl önce pandemi döneminde ilgiyle izlenen ve çok olumlu eleştiriler alan Berkun Oya imzalı Bir Başkadır’ın yeni sezonu izleyiciyle buluştu.

Dizinin ikinci sezonunu izleyip sizler için değerlendirdim:

Resmi fragmanı Youtube’da izlemek için linke tıklayın

Berkun Oya’nın yazıp yönettiği dizinin yapımcılığını Oya’nın sahibi olduğu KREK Film üstleniyor. Dizide Öykü Karayel, Defne Kayalar, Fatih Artman, Funda Eryiğit, Onur Saylak, Berkun Oya, Cihat Süvarioğlu, Gökhan Yıkılkan, Oğulcan Arman Uslu, Eda Akalın, İdil Çelik, Cemre Zişan Sağbır, Göktuğ Yıldırım ve Nur Sürer rol alıyor.

Bir Başkadır, sezonun yeni karakteri Başkomiser Muzaffer Saydam’ın (Berkun Oya) psikiyatrist Peri (Defne Kayalar) ile görüştüğü sekansla başlıyor. Eşinin vefatının ardından uyku sorunları yaşadığı gerekçesiyle psikiyatriste başvuran Başkomiser Muzaffer, komşusunun referansı üzerine kızının Peri’yi bulduğunu belirtiyor.

Kendini mesleği ile güçlü hisseden ve sağlığında eşine karşı yaptıkları sebebiyle vicdanı sızlayan Muzaffer, onun ölümünün ardından bir basketbol sahasına bakan evlerinin penceresinden sık sık onun gelinlikli görüntüsüyle de karşı karşıya geldiğini belirtiyor.

Bu durumun çözümü için başvurduğunu ve özellikle de uyku sorununa çare aradığını belirten Başkomiser, problemlerinin çözümü için başka bir çare bulamadığı için psikolojik destek aldığını belirtiyor. Muzaffer’in ilaç yazdırıp odadan ayrılmasının ardından dizi diğer kahramanlarına yöneliyor ve hikaye başlıyor.

Dizinin yeni sezonu ilerledikçe ilk fark ettiğimiz şey, ilk sezonun çok karakterli, çok katmanlı ve kahramanlarının birbiriyle bağlantılı olarak örülen öyküsünün yerini çok daha az karakterin içinde yer aldığı bir ana temanın aldığını görüyoruz.

İlk sezonun omurgasını taşıyan bazı oyuncuların eski ağırlığının kalmadığı dizide eskisi gibi geniş bir Türkiye perspektifi çizilen sinema dilinin terk edildiği, daha ziyade günümüz Türkiye’sinin ekonomik sıkışmışlığına, toplumsal atmosferine ve ilk sezonun ardından aradan geçen zamanda geldiğimiz son duruma objektif tutulduğunu fark ediyoruz.

Bölüm sayısının dörde düşürüldüğü yeni sezonda dizinin baş karakteri Meryem’in (Öykü Karayel) birinci sezonda sağlıklı bir ilişki kurmak için çok çabaladığı, hatta “elleriyle börek pişirip getirmek” gibi çabalarının da zaman zaman duvara vurduğu psikiyatristi Peri ile rastlaştığı sekans çok ilgi çekici diyaloglara sahne oluyor.

“Abla” diye hitap ettiği Peri ile seanslarına devam eden Meryem’in hayatında geçen zamanda çok önemli değişiklikler meydana gelirken, camide imam olan eşi Hilmi (Gökhan Yıkılkan) ile iyi bir evliliğinin olduğunu ve çocuk beklediklerini öğreniyoruz.

Bu sahnede ülkenin içinde bulunduğu sorunlara da değinen ve bunları kendine özgü hoş üslubuyla masaya yatıran Meryem, sözlerine “Zaman zor, zaman çok zor. Hani ‘ekmek aslanın ağzında,’ derler ya aslanın da mide boş biliyon mu? Başka yere gitti iş, çok başka yere gitti. Daha ne kadar böyle devam eder o da belli değil. Fare de aç aslan da,” diyerek başlıyor.

Aslında terapiye herkesin ihtiyacı olduğunu söyleyen Meryem, Peri’ye “Başımızdakilerin en çok ihtiyacı var değil mi abla?” diye soruyor ve ekliyor: “Ama bilmiyor ki konduramıyor kendine. Her bir şeyimiz iki dudaklarının arasında. Bağırmasalar çok iyi olacak. Herkes de bağırınca bir Allah’ın kulu da birbirini duymuyor. Haksız mıyım? Ama bağırmayana da hiç dönüp bakmıyor bizim millet. Seviyor yani alışmış. İnsanımız da alışmış. Çok bağırınca dolar düştü diye bir şey var mı mesela? Yok. Aksi gibi düşeceğine çıkıyor. Kabadayı takılınca ucuzluyor mu fasulyenin kilosu? Yok.”

İlk sezonda otorite figürlerine karşı daha çekingen, uyumlu ve zıtlaşmayan bir karakter olan Meryem’in, mevcut düzenden en az kendi kadar memnun olmayan eşi Hilmi’nin de katkısıyla dönüştüğü ve artık ülkenin içindeki darboğaza dair fikirlerini dillendirdiği, dünya görüşünün ön plana çıktığı gözleniyor.

Hiç kuşkusuz bu değişim ve sesini yükseltme sadece baş karakter Meryem’de değil ilk sezonda daha “orta yolcu” bir profil sergileyen dizinin kendisinde de gözleniyor. Birinci sezonun birbirini anlamaya çalışan ve iyileşme ihtimali barındıran atmosferi, yerini tamamen kırılmış umutlara bırakıyor.

Günümüzde yaygın deyişle “muhalif medyada” görev yapan Bahadır’ın (Onur Saylak) kimliğinde ise başka bir atmosferin içine daha sürükleniyoruz. Takside giderken çok can sıkıcı bir durumla karşı karşıya kalan Peri’nin eşi Bahadır, “vatandaşın vatandaşı gözetlemesi ve ihbar etmesi” gibi bir tuhaflığı yaşıyor.

Bu durum da bize George Orwell’in 1949 tarihli romanı 1984’ü çağrıştırıyor. Bahadır’ı konuşturup adeta meşhur romanın “düşünce polisinin” ellerine vermeyi planlayan gönüllü muhbir taksici, seyirciyi gözetim ve korku ikliminin kalbine sürüklüyor.

Ancak buraya da bir not düşmek gerekirse yeni sezonun zamandan, bölümden ve karakterden tasarruf eden yeni yapısı bir çok yan konunun önünü kesiyor. Bu kapsamda çok daha zenginleştirilebilecek bir malzeme olan “günümüz Türkiye’sinde gazetecilik yapmanın zorluğu” da bu tasarrufa kurban gidiyor.

Konu buradan açılmışken, birinci sezonda ilgi çekici öyküleriyle ana hikayelerden biri olan Yasin (Fatih Artman) ile Ruhiye de bu kez sadece birkaç sahnede görünüyor ve varlıklarının bütüne herhangi bir etkisi de yok gibi bir şey. Birinci sezonda çok sesli bir anlatım diline sahip olan dizide bu durum bazı konuların havada kalmasına sebep oluyor.

Toplumun her kesiminin yaşamlarına değinilen ve geniş bir toplumsal yelpaze sunan Bir Başkadır, hazırcevap ve zeki bir gündelikçi, peygamber soyundan geldiğine inanılan babacan cami hocası, alkollü gece kulüplerinde korumalık yapan dini bütün bir ağabey, empati kurmayı bilmeyen bir psikiyatrist, sığ bir hayat süren bir ıssız adam, bunalımlı iki çocuklu bir kadın, ünlü bir dizi oyuncusu gibi çok sayıda karakter barındırıyordu.

Bu kez mesajının altını kalın çizgilerle çizmeyi tercih eden Berkun Oya, sınıfsal gerilimlerin yerine toplu bir sıkışmışlığı baştan sona tek bir öyküyü anlatarak ekrana getirmeyi tercih ediyor.

Yeni sezonda toplumun o eski çok sesli yelpazesinden geriye neredeyse tek bir karşıt ses kalmış durumda; o da bizzat senarist ve yönetmen Berkun Oya’nın canlandırdığı Başkomiser Muzaffer.

Ülkenin üzerindeki baskıyı temsil eden sert bir duvar gibi önümüzde dikilen Muzaffer, çok iyi resmedilmiş bir karakter. Sert olmasının yanında aslında psikolojik durumu çok bozuk biri olan Muzaffer, yalnız, yapayalnız olmasına karşın mesleğinin sağladığı zırhın arkasına saklanan kırılgan bir karakter. Muzaffer ile oğlunun karşılıklı sekansları ise dizinin zirve anları arasında yer alıyor.

Sezonun karanlık ruhuna uyumla ilk sezondaki Ferdi Özbeğen şarkılarının yerini ise derin sessizlikler, eski görüntüler ve final bölümündeki Cahit Berkay bestesi alırken, mekan kullanımı da yeni sezonda çok kısıtlı.

Büyük kısmı Peri’ye ait terapist odasında geçen, bu bölümlerdeki uzun diyaloglar ve uzun eslerle öykünün sıkışmışlığı vurgulayan dizide ilk sezonda gördüğümüz zengin dış mekan çekimlerini, Meryem’in eski mahallesini, 24 numaralı otobüsü, daracık sokak aralarını da özlüyoruz.

Aslında merak ettiğimiz ve eksik bırakılan bir başka unsur olarak da Meryem’in eşi Hilmi’nin canlı yayında söylediklerini hiç duyamamış olmamız. Aslında üç aşağı beş yukarı tahmin edilebilecek, hatta belki de Meryem’in, Peri ile paylaştığı fasulye, dolar gibi donelerin yer aldığı konuşmalar olduğu düşünülse de duyulsa hiç fena olmazdı.

Bu arada, söz konusu karakterin Gezi olayları sırasında ismini duyuran ve “Gezi İmamı” olarak anılan İhsan Eliaçık’ı biraz çağrıştırdığını da eklemek lazım. Böylece ilk sezondaki hoca karakterinin yerini bu kez farklı görüşlere sahip bir hoca alıyor ama bu karakteri de çok tanımak mümkün olmuyor.

Sezonun büyük gerilimlerin ardından gelen son bölümüne ise final sekansı damga vuruyor. Meryem ile Peri’nin son kez karşı karşıya geldiği ve Meryem’in içinde bulunduğu durumla da kötüleşen mali durumu nedeniyle “bu son gelişim,” dediği ziyaretinde konuşmalar kadar sessizlikler de öne çıkıyor.

Toplumun genelinin sustuğu ve suskunlukların artık konuşmaların yerini aldığı atmosferde meslek etiği sebebiyle susan Peri ile asıl söylemek istediklerini yutan Meryem’in iç seslerini duyuyoruz. Bu iç sesler de o kadar içe işliyor ki sözlerden daha önemli mesajlar veriyor izleyiciye. Böylece de dizinin ikinci sezonu duygusal ve vurucu bir sahneyle sona eriyor.

Oyunculuklara gelecek olursak üç oyuncunun üzerinde ilerleyen Bir Başkadır’ın ikinci sezonuna sahnedeki üst düzey performansını tiyatro izleyicisinin yakından bildiği, ancak ekranda oyun gücünü ilk kez bu kadar ağırlıklı olarak sergileyen Berkun Oya damga vuruyor.

Başkomiser Muzaffer Saydam’ın öfkesini, zaaflarını, kırılma noktalarını, kendine vazife çıkararak yaptığı affedilmez hatayı, temizlik robotuyla konuşmasını, oğluyla yüzleşmesini, yalnızlığını, kısacası her anını başarıyla canlandıran Oya, öylesine sahici ve rahatsız edici bir portre çiziyor ki izleyenlere “Keşke daha fazla izlesek,” dedirtiyor.

İlk sezondan bu yana karakteriyle bütünleşen Öykü Karayel, Meryem’in o çekingen halinden toplumsal öfkesini haykıran kadına evrilme sürecini sıfır abartıyla, yine kusursuz bir doğallıkla taşıyor.

Birinci sezondaki “beyaz Türk” ailenin toplumu anlamaktan uzak kızı Peri rolündeki Defne Kayalar, bu kez performansını katlayarak sezonun en güçlü isimlerinden biri oluyor. Özellikle dördüncü bölümdeki içsel sıkışmışlığını susarak dışa vuran, ama içi içini yiyen anları, oyuncunun başarısını perçinliyor.

Hem ilk sezonun yıldız isimlerinden Fatih Artman, hem de kadroya yeni katılan Onur Saylak, ekranda göründükleri kısa anlarda bile ağırlıklarını hissettiriyorlar. Ancak dört bölümlük dar alanda kendilerine yeterince alan açılmadığı için bütüne etkileri kısıtlı kalıyor. Funda Eryiğit ise neredeyse görünüp kayboluyor.

Dolayısıyla, altı yıl aradan sonra yeniden seyirciyle buluşan Bir Başkadır, anlatım dilini, çoklu karakter kullanımını, toplumsal yelpazeyi enine boyuna masaya yatıran yan hikayeleri bir kenara bırakıp içinde yaşadığımız döneme objektifini çevirmeyi tercih ediyor.

Günümüze dair cesur saptamalarını güçlü bir sinema diliyle ekrana getiren dizi, bunu yaparken de ilk sezondaki gibi geniş bir zamana ve daha fazla bölüme yayılan yapısını da daraltıp dört bölüme indirgiyor.

Her ne kadar çok kuvvetli bir anlatıma ve vurucu bir mesaja sahip olsa da “dört bölüme sıkıştırılmış bir uzun metrajlı film” hüviyetine bürünen dizi,  böylece birinci sezonun nefes alan, karakterleri ilmek ilmek işleyen anlatımdan çıkıp farklılaşıyor, yan hikayeleri yitiriyor, Hilmi, Bahadır gibi bazı kahramanların hikayelerini kısa ele alıyor.

Yine de ana akım medya bir yana daha özgür anlatıma sahip dijital platformlarda bile örneği görülmemiş bir şekilde başarılı bir dönemsel tanıklık yapan Bir Başkadır’ın yaptığı bu iş hiç kuşkusuz çok değerli.

Taksicilerin gazetecileri konuşturmaya çalışarak gönüllü sivil polislik yaptığı, komşunun komşuyu ihbar ettiği o tekinsiz sivil gözetim iklimiyle adeta George Orwell’in 1984 romanını bir dizi atmosferine taşıyan Bir Başkadır, Netflix yerli yapımlarını bırakın dijital platformun kendi skalasında dahi en üst sıralarda yer almayı hak ediyor.

Dizinin üçüncü sezonu olursa havada kalan bazı soruların cevaplarını da hep beraber izlemiş olacağız. O günün de şimdiki gibi bir altı yıl sonra değil çok daha önce gelmesi tüm seyirciler gibi benim de dileğim.

Günümüz televizyonculuğunda zor bir işe kalkışan ve bunun da altından kalkan Bir Başkadır dizisinin ikinci sezonunu herkesin izlemesini tavsiye ediyorum.